Bilim Neoliberal İktidarın Tutsak Öznesiyiz 1

Neoliberal İktidarın Tutsak Öznesiyiz 1

68
0
Paylaş

 

Neoliberal İktidarın Tutsak Öznesiyiz 1

Modernite, Avrupa’da ortaya çıkan ve tüm dünyaya yayılan değer sistemidir. Bu sebeple çok geniş etki alanına sahiptir. Zygmunt Bauman , bu etki alanından yararlanan en öenmli düşünürlerden biridir. Özellikle modernite düşüncesinde yer verdiği düzen ve kesin kavramları önemlidir. Çünkü modernite sürecini anlatırken bu kavramlara yer veriyor. Düzenin oluşması için düzensizliğe ihtiyaç vardır. Böylece düzen ortamı oluşturulmaya çalışılır. Bauman’ın düzen ortamı oluşması için ifade ettiği durum ise denetim mekanizmalarıdır. Bu mekanizmalar sayesinde düzen ve kontrol gerçekleşir. Panoptikon denetim mekanizmaların oluşmasında önemlidir. Çünkü bu sayede toplumda izlenen bireyler tek biçim halini alır. Bireylere dayatılmaya çalışılan durum ise bireylerin özgürlüklerini kısıtlamaktadır.

.

Gözetim halinde olan her birey aynı davranışı sergiler. Özgürlüğün kısıtlanması için sadece panoptikondan bahsetmez. Eğitime de bu durum için geçerli olan ideolojik aygıt olarak bakmaktadır.Çünkü eğitim devletin fikir yapısına göre bireylerin yetişmesi sürecidir.  Bireyler ne eğitim alırken ne de panoptikonun öznesi olurken özgür değillerdir.  Çünkü üzerlerine dayatılan rolü oynamaktadırlar yani yukarıdan dayatılan modern devletin varlığını bireylerin,toplumların kabul etmesidir.Düzensizliğin ortadan kaldırılmaya çalışılmasıyla aslında bir yandan düzden oluşurken diğer yandan bu düzen uğruna bireylerin tek tipleşmeşmesi ve özgürlüklerinden feragat etmesi gerekiyordur. Bauman’ın kavramsallaştırılmasında sadece panoptikon ve eğitim özgürlüğün kısıtlanmasından tek kıstas değildir.Aynı zamanda  önemli unsur olan tüketimde vardır. Çünkü tüketimle birlikte modernitede önemli olan kesinlik kavramı belirsizliğe dönüşüyor bunun sebebi piyasanın insanları kontrol etmesi ve bu kontrol esnasında insanları baştan çıkarması ve baskı altına almasıdır.

Piyasa , özgür olduğunu düşünen bireye istediği ürünü verip verdiği ürünle bir kimliğe bürünmesine sebep oluyor. Piyasa hem ihtiyaçlarımızı belirleyen hem de ihtiyacımızmış  gibi yapan ürünleri bizlere adeta dayatıyor ve bireylerde ona karşı koyamayıp ona ihtiyaç duyuyorlar. Yani özgürce ürün aldığını ,eğitim gördüğünü , dışarı çıktığını düşünen kişi aslında özgürlükten ziyade denetim ve kontrol altında olan ve devletin ideolojisine uygun hareket eden öznedir.

Althusser’in kuramına göre devletin ideolojik ve baskı aygıtları özneyi tahakküm altına alarak özgürleşme sürecinde daimi baskı oluşturan unsur olmuştur.  Tüketim ilişkilerinin yeniden üretilmesiyle toplum üyelerinin tüketim arzularının yüksek tutulması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda hem üretim ilişkilerinin hem de tüketim ilişkilerinin yeniden üretiminde ideoloji gereklidir ve bu noktada devreye devletin ideolojik aygıtları girmektedir. Çünkü ideoloji, toplumun üyelerine ideolojik aygıtlar aracılığıyla aktarılmaktadır.  Devletin ideolojik aygıtlarının yetersiz kaldığı durumlarda devletin baskı aygıtları ortaya çıkmasıyla birlikte öznenin  özgürleşmesine müdahale olunması söz konusudur. Çünkü tüm ideolojik ve baskı aygıtları aynı yöne yönelir.

Habermas’ın kavramsallaştığı kamusal alan, onun devletten ayrışmış bir şekilde var olduğunu, devlet dışında bir siyasal alanı ifade ettiğini göstermesidir. Kamusal alanın , modern devlete karşı eleştirel bir potansiyel içeren , bir başka sözle devleti sorgulayan rasyonalist bir kuşku içinde denetleyen tartışma ortamının içerdiğini belirtir. Bütünüyle ele alındığında kamusal alan, devletin daha denetlenebilir daha hesap verebilir hale gelmesinde etkili bir işlev yüklenir. Ancak böyle bir işlevin hayata geçirebilmesi için fikir ve ifade özgürlüğünün yasalarca güvence altına alınmış olması ,özgür bir yayın organının bulunması gerekir. Devletin , kamusal alandaki bireylerin fikir özgürlüklerine müdahil olması onların kamusal alandaki davranışlarını kısıtlayıcı etkiye sahiptir.

 

Neoliberal İktidarın Tutsak Öznesiyiz 2 ile tekrardan görüşmek üzere… Sağlıcakla kalın

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here